TC HẠI CỦA MA TY V CHẤT GY NGHIỆN


Tệ nạn nghiện ma ty v cc chất gy nghiện đang gy khủng hoảng ton thế giới v ring ở nước ta, tệ nạn ny đang pht triển theo chiều hướng rất xấu trong một bộ phận thanh thiếu nin tạo sự lo lắng cho ton x hội. Khng chỉ tc hại do gy ra sự nghiện ngập v dẫn đến tội c lm băng hoại thế hệ trẻ m chnh phương cch sử dụng ma ty chủ yếu qua con đường tim chch lm cho sự ly nhiễm HIV/AIDS c nguy cơ lan truyền rất rộng. Mặc d sự thng tin về tc hại của ma ty v cc chất gy nghiện trn cc phương tiện truyền thng đ được thực hiện kh nhiều nhưng vẫn cn khng t người chưa thấy r sự tc hại. Trong bi ni chuyện hm nay, xin được nhắc lại v nhấn mạnh những g chng ta cần biết về ma ty v cc chất gy nghiện cũng như những tc hại khng lường của chng.

Trước hết l ma ty. Đy l từ Hn Việt, với nghĩa: ma l t m, ty l say sưa. Như vậy, ma ty l chất đưa đến sự say sưa, m mẩn. Đy cũng l từ tiếng Việt dng để dịch chữ nước ngoi dng để chỉ cc chất gy nghiện thuộc loại nguy hiểm nhất. Đ l: thuốc phiện (l nhựa lấy từ quả cy thuốc phiện), morphine (l chất được trch ra từ thuốc phiện) heroin (cn gọi l bạch phiến, l chất được bn tổng hợp từ morphine), cocain (l chất được trch từ l coca, ở ta người nghiện t dng nhiều nhất), l một số thuốc tổng hợp c tc dụng tương tự morphine được sử dụng trong điều trị y tế nhưng nếu người nghiện lạm dụng th cũng được xem l ma ty, đ l pethidine (tn biệt dược: Dolosal, Dolargan) v.v...

Ngoi những chất được xếp vo loại ma ty thật sự kể trn, cn c những chất gy nghiện khc cũng gy tc hại khng km nếu bị lạm dụng. Cc chất gy nghiện ny thường dễ bị lạm dụng do hiểu lầm l t hoặc khng gy tc hại. Những chất ny gồm c:
1. Cần sa m tiếng lng hiện nay gọi l bồ đ, được ht giống như ht thuốc l. Nn lưu , cần sa trn phương diện dược học được phn vo nhm chất gy ảo gic, trong đ c LSD l chất đang bị lạm dụng nhiều.
2. Cc thuốc an thần gy ngủ như: Seduxen, Sconal (tiếng lng l "s cọt") Imnoctal (tiếng lng l "imm") Rohypnol (tiếng lng l "r hồng", "r cam").
3. Cc thuốc kch thch loại amphetamin như ectasy m bo ch gần đy c đề cập, bị sinh vin Mỹ lạm dụng v hiện đang lan trn sang cc nước Chu . Tất cả cc chất kể trn đều l chất gy nghiện. Như vậy, việc sử dụng những chất gy nghiện ny cụ thể đ gy ra tnh trạng nghiện thuốc như thế no ? C tc hại nguy hiểm ra sao m khiến cho tất cả chng ta đều cần phải cảnh gic trnh xa ?

1.Gy sự lệ thuộc về mặt thể chất hoặc về mặt tm l:
Hay ni ngắn gọn l bị n lệ. Người nghiện nếu đ quen dng kh lng ngưng, khng sử dụng chất gy nghiện. Ma ty nguy hiểm v n gy sự lệ thuộc cả hai, thể chất v tm l. Về mặt tm l, người nghiện lun c sự ham muốn khng kềm chế được l phải sử dụng ma ty. Cn về mặt thể chất, nếu quen dng m lại ngưng, khng sử dụng tiếp, sẽ bị cc rối loạn m từ chuyn mn y dược gọi l bị "hội chứng cai thuốc" gy cơn vật v dữ dội như bị tiu chảy, i mữa, đau nhức cơ xương, tim đập hỗn loạn... lm người nghiện đau đớn khổ sở khng chịu được phải tiếp tục dng ma ty, thậm ch gy tội c, cướp của, giết người để c tiền mua ma ty.

2.C khuynh hướng phải tăng liều:
Tức l, người sử dụng chất gy nghiện cần phải tăng liều sử dụng ln mới đạt được tc dụng mong muốn. Th dụ, lc đầu chỉ cần ht một hai điếu cần sa trong ngy l thấy đủ, nhưng dần dần phải ht cả một hai chục điếu cần sa trở ln mới thấy đủ hay ni theo người nghiện l mới thấy "ph". Khng những thế, người nghiện khng chỉ tăngliều m cn thay đổi chất gy nghiện, thay đổi phương cch sử dụng để tăng cảm gic khoi cảm. V đy chnh l mối nguy hại lun chờ đn người tập tnh sử dụng chất gy nghiện. Như lc đầu chỉ ht vi điếu cần sa, sử dụng vi vin thuốc an thần gy ngủ loại Seduxen gọi l để nếm "cảm gic lạ", nhưng dần d khi quen dng, do nhu cầu phải đạt được cảm gic gọi l "ph", người nghiện sẽ đi đến sử dụng ma ty loại mạnh loại gy tc hại dữ dội cở như heroin. Rồi từ phương cch sử dụng chỉ l ht, ht, uống, người nghiện sẽ đi đến sử dụng phương cch tim chch, bởi v tim chch l cch đạt đến cảm gic "ph" nhanh v mạnh nhất. Đến đy c thể l tận cng của sự tc hại do sử dụng chất gy nghiện bởi v tim chch ma ty l con đường thuận lợi nhất dẫn đến nhiễm HIV/AIDS, v khi bị ly nhiễm HIV/AIDS do tim chch ma ty, trong tnh hnh chưa c thuốc chữa v thuốc ngừa như hiện nay, bị ly nhiễm HIV/AIDS cũng c nghĩa l sẽ chết.

Ta nn lưu , ma ty v cc chất gy nghiện chnh l độc chất, chỉ cần dng qu liều l đưa đến tử vong. Trong thời gian qua, c kh nhiều bạn trẻ nghiện ngập phải được đưa vo bệnh viện cấp cứu do ngộ độc heroin. V nếu c dng đng liều khng đưa đến tử vong th bản thn ma ty v cc chất gy nghiện đều c sẵn sự tc hại. Ni chung, cc chất gy nghiện đều l cc chất được gọi l "hướng tm thần", hoặc l ức chế hoặc l kch thch hệ thần kinh trung ương. Lạm dụng cc chất ny sẽ ảnh hưởng đến tr tuệ, đặc biệt dễ bị suy nhược tm thần. Như người nghiện cần sa, thuốc kch thch amphetamin dễ bị bệnh tm thần, dễ sa st ch đưa đến c khuynh hướng tự tử. Cc thuốc an thần, thuốc ngủ đều c tc dụng phụ nếu dng lu ngy sẽ gy tổn hại đến cc cơ quan khc nhau trong cơ thể. Ngoi tc hại do độc chất ma ty v chất gy nghiện lm nhiễm độc, cơ thể người nghiện cn bị tổn thương hoặc bị nhiễm trng do phương cch sử dụng thuốc. Dn "chch chot", tức người nghiện dng đường tim chch th bị nhiễm trng do tim thuốc bất kể điều kiện v trng, họ khng chỉ bị ly nhiễm HIV m cn bị nhiễm cc bệnh ly qua đường mu như vim gan siu vi B, C...Người nghiện ht heroin, cocain th bị thủng vch mũi, người ht cần sa th bị vim nhiễm đường h hấp. Người nghiện amphetamin sau thới gian sử dụng kết hợp thuốc phiện v amphetamin th tất cả răng đều bị gy vụn. Do chỉ quan tm đến sử dụng ma ty v chất gy nghiện để đạt cảm gic khoi cảm, người nghiện thường khng tha thiết đến ăn uống v thường bị suy dinh dưỡng để từ đ bị nhiễm bệnh cng một lc.

Tệ nạn ma ty v chất gy nghiện khng chỉ tc hại khu tr ở c nhn m c tc động đến ton x hội. Chỉ cần c một người nghiện trong gia đnh th gia đnh đ xem như gnh chịu một thảm họa. Khng những thế, người nghiện rất dễ phạm tội c, c thể lm bất cứ điều g phương hại đến an ninh trật tự x hội miễn sao c tiền để tim chch, ht sch thỏa mn cơn nghiện.

Tm lại, tc hại của ma ty v cc chất gy nghiện l khn lường. Nếu sa vo con đường nghiện ngập, chắc chắn sẽ l thảm họa cho c nhn, gia đnh v cho cả x hội. Xin cc bạn trẻ đường lạm dụng chất gy nghiện d bất cứ l do g. Đối với cc bật phụ huynh, xin hy dnh thời gian quan tm, gần gũi, chăm sc con ci, đặc biệt ở tuổi mới lớn. Chng ta cần c biện php tch cực gio dục phng ngừa cho trẻ khng sa vo con đường nghiện ngập ma ty v cc chất gy nghiện.
 

DS.TS Nguyễn Hữu Đức
Trường ĐHYD - TPHCM.