Bệnh Luput đỏ


            BS. Huỳnh Huy Hoàng

BV. Da Liểu TP.HCM

1. Bệnh luput đỏ là bệnh ǵ ?

Bệnh Luput đỏ là một bệnh do rối loạn miễn dịch, trong đó cơ thể tự tạo ra kháng thể làm tổn hại nhiều cơ quan trong cơ thể và đến nay vẫn chưa có cách pḥng ngừa được.

2. Ai có thể bị mắc bệnh ?

Bệnh luput đỏ có thể gặp từ trẻ nhỏ 2 tuổi cho đến người già 90 tuổi, tuy nhiên bệnh gặp nhiều ở phụ nữ trẻ (chiếm trên 2/3 trường hợp). Người dân ở các nước Đông Nam Á và Trung Quốc thường bị mắc bệnh nhiều hơn ở Châu Âu.

3. V́ sao bệnh được phát hiện nhiều hơn so với trước đây ?

Có hai lư do bệnh luput đỏ được phát hiện nhiều là:

1/- Sự thông tin tuyên truyền y học càng ngày càng tốt hơn, tŕnh độ hiểu biết của người dân được nâng cao rơ rệt. V́ vậy khi có vấn đề ǵ có liên quan đến bệnh tật th́ họ cũng có được nhận thức ít nhiều nhờ đó họ đi khám và phát hiện bệnh kịp thời hơn.

2/- Bệnh luput đỏ ngày càng được chẩn đoán nhanh chóng chính xác nhờ những tiến bộ của ngành y học nước ta.

4. Bệnh luput đỏ có mấy loại ?

Hiện nay người ta phân bệnh luput ra làm 2 loại là:

- Luput đỏ măn tính c̣n gọi là luput dạng đĩa, đây là bệnh chỉ xảy ra ở ngoài da, không ảnh hưởng đến nội tạng.

- Luput đỏ cấp tính c̣n gọi là luput đỏ rải rác hay hệ thống, đây là bệnh xảy ra ở nhiều vị trí khác nhau, có thể vừa có ở ngoài da vừa có ở nội tạng.

5. Bệnh nguy hiểm như thế nào ?

- Bệnh Luput dỏ măn tính chỉ gây bệnh ở da, gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ, không gây hoặc ít khi gây tác hại cho cơ thể.

- Bệnh Luput đỏ cấp tính hay hệ thống th́ nguy hiểm hơn măn tính v́ bệnh có thể gây tổn hại ở nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể.

6. Bệnh có điều trị được không ?

- Bệnh Luput đỏ măn tính và Luput đỏ cấp tính đều có thể điều trị được, việc điều trị cần phải kéo dài và theo dơi thường xuyên.

Bệnh Luput đỏ măn tính

Đây là bệnh xảy ra ở ngoài da, nguyên nhân gây bệnh chưa được rơ.

1.    Bệnh biểu hiện như thế nào ?

Bệnh thường phát hiện ở tuổi trung niên, phụ nữ chiếm trên 2/3 trường hợp. Triệu chứng chính gồm có:

- Một vùng da bị đỏ gọi là hồng ban hay ban đỏ

- Chung quanh có sự tăng sừng nổi gồ lên.

- Teo da ở chính giữa, có khi có giăn mao mạch.

- Bóp nhẹ có cảm giác đau.

- Vị trí hay gặp

     . Ở má, mũi hoặc thường đối xứng qua bên mũi

     . Ở da đầu

     . Ở lưng bàn tay, ngón tay.

     . Ở môi

- Tổng trạng: b́nh thường.

2. Diễn tiến của bệnh ra sao? Có biến chứng không ?

- Thường kéo dài nhiều năm thành sẹo kém thẩm mỹ.

- Một số ít trường hợp tiến triển thành bệnh luput đỏ hệ thống, hoặc có thể bị ung thư da.

3. Có tác hại ǵ nếu không được phát hiện và điều trị sớm ?

- Bệnh có thể phát triển nhiều hơn, rộng hơn.

- Để càng lâu th́ việc điều trị sẽ kéo dài và khó khăn hơn.

4. Bệnh điều trị như thế nào ?

- Cần tránh nắng, bôi kem chống nắng khi đi ra nắng.

- Không lo lắng nhiều, tránh để bị tress.

- Uống vitamin C, A, E, thuốc chống sốt rét tổng hợp.

5. Bệnh nhân nên và không nên làm ǵ khi mắc bệnh ? V́ sao ?

- Bệnh nhân nên đi đến bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và theo dơi thường xuyên. Không nên tự ư mua thuốc về nhà tự điều trị. Tự điều trị có thể làm bệnh phát nặng thêm, nguy hiểm hơn là có thể bị ngộ độc thuốc có thể gây tai biến cho cơ thể.

Bệnh Luput đỏ hệ thống

1. Bệnh Luput đỏ hệ thống là ǵ ?

C̣n gọi là bệnh luput cấp hay luput đỏ lan tỏa, đây là một bệnh nặng v́ có thể vừa gây bệnh ở ngoài da vừa có thể gây tổn hại đến một hoặc nhiều bộ phận khác trong cơ thể. Trước thời kỳ chưa có thuốc Corticoid th́ bệnh nhân có dự hậu rất xấu, ngày nay nhờ có thuốc Corticoid và những thuốc khác trên 90 phần trăm người bị bệnh này có thể sống trên 10 năm.

2. Ai có thể bị mắc bệnh ?

Bệnh thường gặp ở phụ nữ trẻ, rất ít gặp ở trẻ em và đàn ông.

3. V́ sao bị mắc bệnh ?

Bệnh có thể có liên quan đến các yếu tố như: ánh nắng mặt trời, virus đang sử dụng một loại thuốc nào đó để chữa bệnh, do thai nghén, sau khi bị chấn thương, sau khi mổ xẻ, do yếu tố di truyền v.v…

4. Biểu hiện của bệnh như thế nào ?

Triệu chứng của bệnh luput đỏ hệ thống rất đa dạng và phức tạp:

1/- Triệu chứng tổng quát: Nóng sốt, mệt mỏi, kém ăn, đau nhức cơ thể.

2/- Tổn thương ở da và niêm mạc.

- Nổi ban đỏ ở bề mặt có thể gặp ban đỏ h́nh cánh bướm bao phủ trên mũi và lan ra 2 má, mặt hơi sưng, mí mắt dưới phù nhẹ. Tổn thương có thể bao phủ bằng những vảy rất mỏng. Ban đỏ có thể gặp ở ngón tay, bàn tay, cổ tay, đôi khi gặp chấm xuất huyết.

- Rụng tóc thưa thớt ở vùng trên da đầu.

3/- Tổn thương khớp xương:

Là triệu chứng hay gặp, bệnh nhân có thể bị đau khớp, viêm khớp, viêm gan, hoại tử xương, làm cử động và đi lại khó khăn.

4/- Tổn thương cơ: viêm cơ, đau cơ

5/- Tổn thương thận: đây là tổn thương nặng dễ gây tử vong nếu không được phát hiện và điều trị sớm. Bệnh nhân có thể bị phù, đi tiểu ra máu.

6/- Tổn thương tim: cả 3 lớp của tim đều có thể bị tổn thường, động mạch vành tim có thể bị tổn thường và dễ gây tử vong.

7/- Tổn thương hô hấp: có thể gặp viêm màng phổi, viêm phổi, viêm phế quản. Bệnh nhân có triệu chứng tức ngực, khó thở, ho.

8/- Tổn thương tâm thần kinh: có thể gặp rối loạn tâm thần, động kinh.

9/- Tổn thương đường tiêu hóa: có thể gặp viêm gan, buồn nôn, ói.

10/- Tổn thương mạch máu: có thể làm tắc mạch máu, hội chứng Raynand: có thể bị tiết dịch ở vùng đáy mắt.

11/- Tổn thương ở mắt: có thể bị tiết dịch ở vùng đáy mắt.

12/- Thay đổi về huyết học:

- Thiếu hồng cầu, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu.

- Tốc độ lắng máu tăng cao

- Phát hiện có tế bào luput đỏ và kháng thể kháng nhân trong máu.

5.- Diễn biến của bệnh ra sao ?

Tiến triển của bệnh luput đỏ hệ thống thường là thay đổi, khó tiên đoán được, tiên lượng tùy theo mức độ tổn thương nặng hay nhẹ của nội tạng. Thai nghén và sanh đẻ dễ làm bệnh phát nặng hơn. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp tiên lượng tốt hơn.

6.- Khi đă phát hiện bệnh th́ bệnh nhân nên làm ǵ ?

Khi đă phát hiện bệnh luput đỏ hệ thống, bệnh nhân cần phải b́nh tỉnh, tránh sự lo lắng nhiều, cần tránh tiếp xúc với ánh nắng, tránh để mang thai khi bệnh đang phát triển.

7.- Bệnh có điều trị được không ?

Hiện nay việc điều trị bệnh luput đỏ hệ thống đă có những tiến bộ với các loại thuốc như Corticoid, kháng sốt nét tổng hợp, thuốc giảm miễn dịch v.v… Việc điều trị sớm và đúng sẽ giúp trên 90 phần trăm bệnh nhân sống quá 10 năm.