Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em

 

BS Đặng Huỳnh Yến

Trưởng khoa - Bệnh viện Nhi Đồng 2

Bệnh hô hấp cấp là một bệnh rất thường gặp ở trẻ em. Thành phố Hồ Chí Minh có mật độ dân cư dầy đặc, ô nhiễm khói bụi trầm trọng nên tỷ lệ trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính rất cao. Một trẻ có thể bị mắc bệnh hô hấp từ 6 – 8 lần/ năm, và số trẻ mắc bệnh hô hấp luôn chiếm hơn nửa số bệnh nhân đến khám tại bệnh viện nhi.

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính là ǵ?

Theo chương tŕnh Pḥng chống nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính trẻ em, nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính là bệnh viêm nhiễm đường hô hấp trong thời gian dưới 30 ngày, thể hiện qua các triệu chứng nóng sốt, ho, sổ mũi, thở nhanh, khó thở. Nguyên nhân gây ra bệnh thường do siêu vi nên không cần uống kháng sinh.

Yếu tố thuận lợi dẫn đến nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính?

-         Trẻ sinh thiếu tháng.

-         Suy dinh dưỡng nặng.

-         Trẻ nhỏ dưới 1 tuổi.

-         Thay đổi thời tiết.

-         Môi trường sống thiếu vệ sinh, thiếu thông thoáng (bụi, khói thuốc, khói bếp, ẩm thấp).

-         Không được chích ngừa đầy đủ.

Khi thấy trẻ sốt ho, mẹ phải làm ǵ?

- Trẻ sốt mẹ nên lau mát cho trẻ, uống nhiều nước, chỉ uống thuốc hạ nhiệt khi trẻ sốt trên 38oC. Đối với trẻ có tiền căn co giật th́ phải hạ nhiệt sớm hơn. Thuốc hạ nhiệt thường sử dụng với liều như sau: Acemol 10mg/kg/lần và có thể uống 2 – 3 lần/ ngày.

- Ho là một phản ứng của cơ thể giúp tống chất nhầy trong phế quản ra ngoài, tuyệt đối các bà mẹ không nên tự ư mua thuốc làm giảm ho v́ như vậy vô t́nh mẹ đă làm cho trẻ không ho được, không tống những chất tiết và đàm trong phế quản ra ngoài, lâu ngày gây tắc nghẽn và trở thành môi trường tốt cho vi trùng phát triển. Do vậy, khi trẻ ho mẹ chỉ nên cho uống thuốc ho dân tộc đơn giản, an toàn để làm thông thoáng đường thở như sp Artex, sp Pectol… hoặc mẹ có thể tự chế một vài bài thuốc dân gian như:

+ Hấp cách thủy gừng, tắc, mật ong (hoặc đường phèn)

+ Ăn hoặc giả nát tần dầy lá với một ít muối.

v.v…

- Trẻ bị sổ mũi hoặc nghẹt mũi, mẹ nên làm thông thoáng mũi bằng cách nhỏ dung dịch nước muối có bán sẳn ở các tiệm thuốc tây như NaCl 9, Efticor 9…, nhiều lần trong ngày và dùng giấy mềm lau sạch hai bên hốc mũi.

Mẹ cần chăm sóc trẻ như thế nào?

- Cho trẻ ăn b́nh thường, tuy nhiên khi ho trẻ rất dễ bị ói gây sặc thức ăn vào phế quản phổi, v́ thế nên cho trẻ ăn làm nhiều bữa và ăn từng ít một.

- Cho trẻ uống nhiều nước như nước lọc hoặc nước hoa quả (cam, chanh). Nước giúp trẻ hạ nhiệt, uống nhiều nước cũng giúp loăng đàm và khi ho sẽ dễ tống xuất ra ngoài hơn.

- Vệ sinh cá nhân tốt cho trẻ, tắm gội đầu với xà bông và nước ấm mỗi ngày. Phơi nắng sáng, vỗ lưng thường xuyên, rơ miệng nước muối cho trẻ.

- Dọn dẹp nhà cửa ngăn nắp, thông thoáng khí, không bụi, không khói thuốc hoặc khói bếp.

Các dấu hiệu nào cần theo dơi?

Khi trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính, ngoài việc chăm sóc tốt, các bà mẹ cần chú ư những dấu hiệu sau đây để đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay:

-         Trẻ mệt hơn.

-         Trẻ bú kém, không uống được.

-         Thở nhanh, khó thở.

-         Thở co lơm ngực.

-         Li b́.

Trong những trường hợp này các bác sĩ sẽ khám, phân loại bệnh và điều trị thuốc phù hợp với từng giai đoạn của bệnh.

Tóm lại, để giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cần lưu ư:

- Khi trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính, trẻ cần được chăm sóc tốt, theo dơi sát và phát hiện các dấu hiệu nặng, đưa trẻ đến khám bệnh sớm và điều trị kịp thời.

- Thay đổi thói quen tự mua thuốc điều trị bằng kháng sinh hoặc thuốc giảm ho không hợp lư để tránh t́nh trạng lờn thuốc và làm bệnh của trẻ nặng thêm do đàm tích chứa lại gây cản trở hô hấp cho trẻ.

- Làm thông thoáng nhà cửa, tránh khói thuốc là và khói bếp để trẻ hít thở không khí trong lành hơn.