Rối loạn trầm cảm

 

Cái chết của một người mà ta yêu mến, sự đổ vỡ một mối quan hệ t́nh cảm… là những giây phút khó khăn mà bất cứ ai trong chúng ta cũng có thể gặp phải và trong những t́nh huống đó cảm giá buồn rầu là một phản ứng b́nh thường. Nhưng “sự buồn rầu” và “trầm cảm” là 2 khái niệm khác nhau v́ “sự buồn rầu” sẽ giảm dần theo thời gian c̣n “trầm cảm” có thể kéo dài hàng tháng hay hàng năm.

1. Trầm cảm là ǵ?

Trầm cảm là một rối loạn tâm thần thường gặp bao gồm nhiều triệu chứng, nhưng hay gặp nhất là sự buồn bă sâu sắc và người bệnh không c̣n quan tâm hay thích thú đối với tất cả những ǵ xảy ra chung quanh hoặc đối với bản thân ḿnh. Người bệnh luôn cảm thấy mệt mỏi, mất hy vọng vào tương lai, nghĩ rằng thế giới chung quanh dường như lúc nào cũng u ám.

- Rối loạn này có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào nhưng thường gặp nhất là ở lứa tuổi từ 24 đến 44. Hiện nay cứ 1 trong 4 nữ hay 1 trong 10 nam đă từng bị trầm cảm ít nhất 1 lần trong đời. Nữ dễ bị trầm cảm gấp đôi so với nam.

2. Các biểu hiện của bệnh trầm cảm:

Trầm cảm được nghĩ đến khi bệnh nhân có vài triệu chứng báo hiệu sau (cũng là những biểu hiện quan trọng nhất của bệnh)

- Luôn cảm thấy buồn hay lo lắng.

- Không c̣n cảm thấy thích thú đối với những hoạt động mà trước kia ḿnh ưa thích (thí dụ như phim ảnh, chơi thể thao, nhạc…).

Ngoài ra ngừơi bệnh c̣n có thể có những biểu hiện sau:

- Sụt cân hay tăng cân do thay đổi cảm giác ngon miệng (mà không phải do bệnh nhân theo một chế độ ăn kiêng đặc biệt nào).

- Mất ngủ hay ngủ quá nhiều.

- Cảm giác không c̣n sức lực hay luôn luôn mệt mỏi.

- Cảm thấy bồn chồn, dễ tức giận.

- Cảm thấy bản thân vô giá trí hoặc bị một tội lỗi ǵ ghê gớm.

- Gặp khó khăn khi muốn suy nghĩ, muốn tập trung chú ư hay khi phải ra một quyết định nào đó.

- Thường xuyên nghĩ đến cái chết hay có hành động chuẩn bị tự tử.

3. Nguyên nhân của trầm cảm:

Có vài yếu tố được nghĩ là nguyên nhân gây ra trầm cảm:

- Yếu tố sinh hóa:

Sự thiếu hụt 2 chất Serotonin và Norepinephrine trong năo được nghĩ rằng sẽ gây ra vài triệu chứng như lo âu, dễ bực tức và mệt mỏi.

- Yếu tố di truyền:

Trầm cảm có thể di truyền. Thí dụ trong trường hợp trẻ sanh đôi cùng trứng, nếu một trẻ bị trầm cảm th́ trẻ kia có đến 70% nguy cơ sẽ bị trầm cảm vào một lúc nào đó trong cuộc sống.

- Yếu tố nhân cách:

Những người hay tự đánh giá thấp bản thân, những người dễ bị tác động bởi các hoàn cảnh bất lợi, những người bi quan th́ dễ bị trầm cảm.

- Yếu tố môi trường:

Những người thường xuyên tiếp xúc với các cảnh bạo lực, sự ruồng bỏ, sự lạm dụng hay sự lạm dụng hay sự nghèo khổ th́ sẽ dễ bị trầm cảm.

Tuy nhiên cũng cần nhớ rằng trầm cảm vẫn có thể xuất hiện trong những hoàn cảnh sống khác.

4. Cách điều trị bệnh trầm cảm.

Trầm cảm là loại bệnh nếu được chữa trị sớm và đúng cách th́ tỷ lệ bệnh ổn định khá cao (70-80%). Cần động viên bệnh nhân đến bác sĩ chuyên khoa tâm thần điều trị sớm nếu bản thân họ không nhận ra ḿnh đang có các triệu chứng gợi ư đến bệnh trầm cảm hoặc khi bệnh nhân sợ các đồng nghiệp, bạn bè hay người thân sẽ cười chê ḿnh.

Chú ư:

- Việc phát hiện và điều trị bệnh chậm trễ sẽ rất nguy hiểm v́ nguy cơ tự tử ở loại bệnh này rất cao (1 trong 5 người bệnh trầm cảm sẽ chết v́ tự tử).

- Trầm cảm không thể tự chữa khỏi chỉ bằng tập thể dục, thay đổi chế độ ăn hay đi nghỉ mát, mà phải được điều trị bằng thuốc chống trầm cảm phối hợp với tâm lư liệu pháp.

- Thuốc chống trầm cảm không phải là thuốc ngủ và không gây nghiện.

- Thuốc chỉ phát huy tác dụng đầy đủ sau 3-6 tuần điều trị liên tục, do đó không nên thay đổi liều hoặc đổi loại thuốc khác quá sớm trước thời gian này.

+ Sau khi triệu chứng bệnh đă giảm bớt, cần tiếp tục uống thuốc trong thời gian tối thiểu là 6 tháng nữa.

+ Tâm lư liệu pháp (điều trị bằng cách nói chuyện với bệnh nhân) có thể được sử dụng một ḿnh trong trường hợp trầm cảm nhẹ hay phối hợp với thuốc chống trầm cảm trong trường hợp trầm cảm trung b́nh hoặc nặng.

Trích tài liệu BV.Tâm Thần TP.HCM