Methadone - thuốc điều trị thay thế

Methadone - thuốc điều trị thay thế

Methadone là ǵ?

Methadone có tên gọi hóa học là 6-(Dimethyl lamino) – 4,4 diphenylheptan-3-one với công thức phân tử là C21H27NO. Đây là một chất opioid tổng hợp. Do Methadone tác dụng lên các thụ thể opioid trong năo tương tự như morphine và heroin nên trong y khoa người ta dùng Methadone để điều trị các chứng đau mạn tính và cai nghiện ma túy.

Methadone được dùng bằng đường uống. Tác dụng của thuốc bắt đầu khá nhanh sau khi uống và đạt hiệu quả cao nhất trong khoảng từ 2 đến 6 giờ. Thời gian bán hủy của Methadone là 24 giờ.

Sau một thời gian điều trị bằng thuốc Methadone, người bệnh có thể giảm liều và tiến tới ngừng sử dụng Methadone. Trong quá tŕnh này, người bệnh vẫn xuất hiện hội chứng cai. Tuy nhiên, hội chứng này nhẹ hơn rất nhiều so với việc ngừng sử dụng heroin.

Lợi ích của việc điều trị thay thế bằng thuốc Methadone

Methadone là chất đồng vận toàn phần nên điều trị thay thế bằng thuốc Methadone có thể giúp người nghiện chất dạng thuốc phiện (CDTP), giảm cảm giác thèm ma túy, giảm tần suất sử dụng CDTP, giảm các hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV, giúp ổn định cuộc sống và có cơ hội tái ḥa nhập với gia đ́nh và cộng đồng.

Các nghiên cứu quốc tế đă đưa ra các bằng chứng thống nhất là điều trị thay thế bằng thuốc Methadone giúp người nghiện các CDTP giảm tần suất sử dụng CDTP, giảm các hành vi tội phạm và tử vong do quá liều, tăng hiệu quả của điều trị bằng ARV.

• Dự pḥng lây nhiễm HIV: Điều trị thay thế bằng thuốc Methadone đường uống làm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV trong nhóm người nghiện các CDTP. Nghiên cứu tại Mỹ cho thấy, người nghiện chích ma túy không được điều trị có tỷ lệ huyết thanh dương tính với HIV tăng từ 21% tới trên 51% sau 5 năm theo dơi.

Giảm sử dụng ma túy bất hợp pháp: Các nghiên cứu về kết quả điều trị thay thế bằng thuốc Methadone tại Anh, Mỹ và Úc cho thấy việc giảm sử dụng Heroin trong nhóm người bệnh được điều trị. Trong một nghiên cứu tại Mỹ, người nghiện các CDTP không tham gia điều trị Methadone có tần suất sử dụng Heroin cao hơn 7,9 lần, tỷ lệ bị bắt giam cao gấm 5,3 lần so với những người được điều trị.

Giảm tội phạm: Nghiên cứu đánh giá Quốc gia của Úc về trị liệu Dược lư cho những người lệ thuộc Opioid cho thấy, tỷ lệ tội phạm do sử dụng Heroin ở những người được điều trị giảm từ 20% xuống 9% trong nhóm tội phạm liên quan đến buốn bán ma túy. Theo đánh giá ban đầu của Trung Quốc, tỷ lệ tội phạm liên quan đến ma túy tại cộng đồng giảm đáng kể từ khi có chương tŕnh điều trị thay thế bằng thuốc Methadone.

Giảm tỷ lệ tử vong: Tỷ lệ tử vong ở người nghiện Heroin tham gia điều trị thay thế bằng thuốc Methadone thấp hơn ở nhóm người không được điều trị Methadone từ 3 đến 4 lần.

• Hiệu quả chi phí: Theo nghiên cứu về hiệu quả điều trị quốc gia của Anh (NTORS-Study UK), ước tính cứ 1 đôla đầu tư vào chương tŕnh điều trị thay thế bằng thuốc Methadone sẽ giúp cộng đồng tiết kiệm được từ 7 đến 10 lần các chi phí liên quan đến luật pháp, hành pháp, y tế, xă hội, bảo hiểm, hải quan, v.v…

Một số hệ quả không mong muốn

Phương pháp điều trị bằng thuốc Methadone đă được thực hiện nhiều năm nay ở nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, quá tŕnh thực hiện sẽ xảy ra một số hệ quả không mong muốn sau:

Hiện tượng quá liều: Có thể xảy ra ở một số người bệnh trong khoảng 1-2 tuần đầu điều trị (giai đoạn ḍ liều) do liều điều trị chưa được phù hợp với người bệnh. Trong quá tŕnh điều trị duy tŕ th́ hiện tượng quá liều rất hiếm khi xảy ra.

Tiếp tục sử dụng CDTP trong thời gian đầu điều trị bằng thuốc Methadone: Nhiều nghiên cứu trên thế giới đă chứng minh mối liên quan giữa việc sử dụng CDTP với thời gian điều trị bằng thuốc Methadone và liều lượng Methadone mà người bệnh uống hàng ngày. Người bệnh được điều trị bằng thuốc Methadone với liều thấp (dưới 40 mg/ngày) có xu hướng sử dụng CDTP cao hơn gấp 5 lần so với những người được kê liều Methadone cao hơn.

Bỏ điều trị trong quá tŕnh điều trị: Việc bệnh nhân đang điều trị bỏ trị cũng là hệ quả không mong muốn và phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Trong giai đoạn thí điểm điều trị bằng thuốc Methadone ở Trung Quốc (giai đoạn 2002 - 2005), tỷ lệ bỏ điều trị là 24% (487/2000 bệnh nhân) và tỷ lệ này thay đổi tùy theo từng địa phương. Việc bỏ điều trị của người bệnh chủ yếu là do người bệnh bị đưa đi cai nghiện tập trung hoặc đưa vào trại giam bởi vi phạm pháp luật hoặc người bệnh không tuân thủ các điều kiện điều trị nên không được phép tham gia điều trị.

Thu Trang - Hồng Ân (tổng hợp)