Sa Sút Trí Tuệ

Lê Minh

ĐẠI CƯƠNG VỀ SA SÚT TRÍ TUỆ

Sa sút trí tuệ (dementia) là trạng thái suy giảm nhận thức xảy đến trên những người mà tình trạng trí giác vẫn bình thường  và không bị những bệnh vốn có thể gây ra suy giảm này nhận thức này (ví dụ như sảng, trầm cảm). Tình trạng suy giảm nhận thức mang tính chất nặng dần và không thể đảo ngược được với biểu lộ nổi bật và xuất hiện sớm nhất là sự suy giảm về trí nhớ, ngoài ra còn có kèm theo các rối loạn khác của trí tuệ như rối loạn nhận thức, rối loạn ngôn ngữ, và rối loạn khả năng tiến hành các cử động hữu ý. Tỷ lệ mắc bệnh tăng nhanh  theo sự gia tăng tuổi tác, được nhân lên gấp đôi sau mỗi 5 năm trong quân thể người từ 60 tuổi trở lên. Số liệu thông kê dịch tễ học của y văn thế giới cho thấy vài minh hoạ sau đây: chiếm 1% của quần thể người từ 60 tuổi đến 64 tuổi, nhưng bằng 30 đến 50% trong quần thể người trên 85 tuổi. Tỷ lệ mắc sa sút trí tuệ trong các viện dưỡng lão bằng từ 60 đến 80%. Sa sút trí tuệ cần được phân biệt với tình trạng giảm trí nhớ sinh lý của người lớn tuổi mà tên gọi bằng tiếng Anh là benign senescent forgetfulness (quên lành tính của tuổi già) vốn là hệ quả của sự lão hoá trong đó các quá trình thần kinh bị chậm đi. Người có chứng quên lành tính của tuổi già học các thông tin mới chậm hơn và cũng nhớ lại các thông tin mới học được chậm hơn người bình thường, tuy nhiên nếu họ được cho thêm thời gian để thực hiện những hoạt động này thì họ vẫn đạt được các thành tích trí tuệ ở mức chuẩn của người bình thường. Các hoạt động thường ngày của họ cũng không bị ảnh hưởng. Một số thuật ngữ khác trong anh ngữ cũng đã được sử dụng để mô tả tình trạng chỉ có suy giảm nhẹ trí nhớ ở người lớn tuổi và gồm có age-related memory impairment (ARMI; suy giảm trí nhớ liên quan tuổi tác), age-associated memory impairment impairment (AAMI; suy giảm trí nhớ liên quan tuổi tác), age-related cognitive decline  (ARCD; suy giảm nhận thức liên quan tuổi tác), isolated memory impairment (suy giảm trí nhớ đơn độc), incipient dementia (sa sút trí tuệ mới chớm), age-associated cognitive decline (AACD; suy giảm nhận thức liên quan tuổi tác) và mới đây nhất là mild cognitive impairment (MCI; suy giảm nhẹ nhận thức). Tiêu chuẩn chẩn đoán suy giảm nhẹ nhận thức theo tác giả Petersen gồm có (1) than phiền về giảm trí nhớ, (2) sinh hoạt thường ngày vẫn bình thường, (3) chức năng nhận thức chung bình thường,  (4) giảm trí nhớ bất thường so với lứa tuổi, và (5) không có biểu lộ của sa sút trí tuệ. Thật ra suy giảm nhẹ nhận thức là một hội chứng trong đó chỉ có sự suy yếu trí nhớ ở mức độ nhẹï là bất thường duy nhất nhưng hội chứng này có thể diễn tiến theo hai chiều hướng trái ngược nhau, hoặc không tiến triển nặng hơn, hoặc tiến triển nặng hơn từ từ để trở thành bệnh Alzheimer.

4Xin nhấp chuột vào đây để tải về toàn bộ tài liệu (*.pdf)